Pies atakuje bez ostrzeżenia, ponieważ uruchamia wrodzoną sekwencję łowiecką, która w przeciwieństwie do agresji lękowej nie służy komunikacji, lecz bezszelestnemu zdobyciu celu. Drapieżnik zachowuje ciszę, by nie spłoszyć ofiary, co czyni ten rodzaj ataku szczególnie niebezpiecznym w warunkach miejskich.
Bardzo często po incydencie pogryzienia opiekunowie zadają sobie pytanie: "Dlaczego on nawet nie warknął?". Aby zrozumieć to zjawisko, musimy sięgnąć do neurobiologii i etologii. Mózg psa dysponuje dwoma zupełnie odrębnymi systemami, które sterują zachowaniami postrzeganymi przez nas jako agresja.
Agresja afektywna a zimne drapieżnictwo
Pierwszym typem jest agresja afektywna (np. lękowa lub terytorialna). Jej biologicznym celem jest zwiększenie dystansu od zagrożenia. Pies w tej sytuacji głośno komunikuje swoje intencje: szczeka, warczy, jeży sierść (piloerekcja). Informuje otoczenie: "Odsuń się, bo użyję zębów".
Drapieżnictwo natomiast nie jest agresją w sensie emocjonalnym. To zachowanie napędzane przez układ nagrody i potężne wyrzuty dopaminy. Celem drapieżnika jest zmniejszenie dystansu i neutralizacja celu. Wydawanie dźwięków przed atakiem byłoby ewolucyjnym samobójstwem, gdyż spłoszyłoby ofiarę. Dlatego pies "wchodzący w tryb" łowiecki robi to w absolutnej, lodowatej ciszy, mocno fiksując wzrok na poruszającym się obiekcie.
Szybki ruch i pisk jako wyzwalacze
U psów o wysokim popędzie, szybko poruszający się obiekt, uciekający inny pies, a niekiedy biegające lub piszczące dziecko, może odegrać rolę bodźca wyzwalającego pierwotny atawizm. Ten atawizm natychmiast wyłącza racjonalne myślenie w korze przedczołowej i uruchamia zaprogramowaną reakcję z pnia mózgu.
Karanie psa za instynkt łowiecki przy użyciu siły jest nieskuteczne i prowadzi jedynie do niebezpiecznej frustracji. Terapia opiera się na umiejętnym zarządzaniu środowiskiem oraz wdrażaniu legalnych kanałów dla tego popędu (np. odpowiednio ustrukturyzowanych sportów węchowych i treningu zastępczego).