Nietypowa fizjologia Saluki często myli nieświadomych lekarzy weterynarii, ponieważ rasa ta posiada naturalnie podwyższony hematokryt, wyższy poziom kreatyniny oraz drastycznie zaniżone wyniki hormonów tarczycy, co u innych psów bezbłędnie sugerowałoby poważną chorobę.
Krew, która u innego psa oznaczałaby chorobę
Chart perski to biologiczna maszyna stworzona do ekstremalnego wysiłku i funkcjonowania w deficycie tlenowym. Ich krew jest znacznie gęstsza, by stanowić swego rodzaju ewolucyjne turbodoładowanie podczas morderczego galopu. Rutynowo obserwuje się u nich hematokryt (HCT) na poziomie od 50% do nawet 65%. Dla weterynarza, który na co dzień leczy labradory, taki wynik natychmiast zasugeruje groźne odwodnienie lub czerwienicę. Z kolei ogromna masa włókien szybkokurczliwych w stosunku do znikomej tkanki tłuszczowej naturalnie generuje wyższy poziom kreatyniny we krwi. Brak tej wiedzy nierzadko kończy się błędną diagnozą wczesnej niewydolności nerek i wdrażaniem obciążających diet nerkowych u w pełni zdrowego psa.
Tarczyca i stan hypothyroid-like
Kolejną i równie niebezpieczną pułapką diagnostyczną jest tarczyca. Zjawisko to bywa określane jako "hypothyroid-like state". Poziom całkowitej tyroksyny (T4) u fizjologicznie zdrowego Saluki bardzo często plasuje się głęboko poniżej dolnej granicy normy ogólnej. Niepotrzebna suplementacja syntetycznymi hormonami (np. Euthyroxem) po błędnej diagnozie prowadzi do wywołania nadczynności farmakologicznej – pies staje się nadpobudliwy, chronicznie zestresowany, a jego potężne, sportowe serce ulega skrajnemu przeciążeniu.
Znieczulenie i enzym CYP2B11
Absolutnym priorytetem dla każdego opiekuna jest również kwestia farmakogenetyki i anestezji. Saluki wykazują genetyczną mutację zmniejszającą aktywność kluczowego enzymu wątrobowego: cytochromu CYP2B11. W połączeniu z niemal zerową tkanką tłuszczową (brak możliwości odkładania leków lipofilnych), standardowe dawki środków znieczulających, takich jak barbiturany, stają się dla nich śmiertelnym niebezpieczeństwem lub gwarantują ciężkie, wielodniowe i traumatyczne dla układu nerwowego wybudzanie.
Skład ciała, od którego zależą wyniki
Za większością nietypowych wyników stoi jedna rzecz: charty są zbudowane inaczej. Zawartość tkanki tłuszczowej wynosi u nich około 17%, gdy u psów innych ras około 35%. Masa mięśniowa jest przy tym duża — i stąd bierze się naturalnie podwyższona kreatynina, którą łatwo wziąć za problem z nerkami.
Odrębność profilu laboratoryjnego chartów jest opisana w literaturze weterynaryjnej; zbiorczo robi to praca Clinical pathology of Greyhounds and other sighthounds, a porównanie ośmiu ras chartów daje Haematological and biochemical variations among eight sighthound breeds.
| Parametr | Charty | Inne rasy |
|---|---|---|
| Hematokryt | 50–65% | 37–55% |
| Tkanka tłuszczowa | około 17% | około 35% |
| Kreatynina | naturalnie wyższa | zakres ogólny |
| Całkowite T4 | około połowy wartości ogólnej | zakres ogólny |
Tarczyca: gdzie najczęściej dochodzi do pomyłki
Dane dotyczące tarczycy pochodzą między innymi z prac zespołu prof. Guillerma Couto z Ohio State University oraz z analiz laboratoriów referencyjnych; średnie stężenie T4 u zdrowego greyhounda wynosi około połowy wartości spotykanej u innych ras. Metodykę badania tarczycy u tej grupy opisuje praca Thyroid function testing in Greyhounds.
Istotne jest przy tym rozróżnienie między rasami. Badanie van Geffen i wsp. (2006) wykazało, że whippety mają obniżone całkowite T4 podobnie jak greyhoundy, ale ich wolne T4 często pozostaje w granicach normy ogólnej albo jest obniżone tylko nieznacznie. Wniosek praktyczny: samo całkowite T4 nie wystarcza do rozpoznania.
O co poprosić w gabinecie, jeśli pojawia się podejrzenie niedoczynności:
- pełny panel, nie tylko całkowite T4,
- wolne T4 oznaczone metodą dializy równowagowej,
- TSH — przy świadomości, że jego czułość u psów to około 70%,
- przeciwciała przeciwtarczycowe,
- interpretację w odniesieniu do norm dla chartów, nie ogólnych.
Koszt pomyłki jest realny. Podanie hormonów psu, który ich nie potrzebuje, wywołuje nadczynność farmakologiczną: pies staje się nadpobudliwy i przewlekle zestresowany, a przyczyny szuka się potem w jego charakterze.