Narkoza i interpretacja wyników krwi charta stanowią potężne wyzwanie dla weterynarzy, ponieważ rasy te posiadają genetyczny deficyt wątrobowego enzymu CYP2B11 oraz fizjologicznie powiększone „serce sportowca”. Z tego powodu standardowe dawki popularnych leków usypiających mogą być dla nich bardzo niebezpieczne, a wysoki hematokryt często błędnie sugeruje groźne odwodnienie.
Serce zbudowane jak silnik wyścigowy
Charty to prawdziwe medyczne ewenementy, które diametralnie różnią się od innych ras psów. Zacznijmy od ich układu krążenia, który przypomina silnik o wysokiej pojemności. Serce charta w stosunku do masy jego ciała jest ogromne, a ściany komór ulegają zdrowemu, fizjologicznemu przerostowi (tzw. hipertrofia ekscentryczna), by sprostać pompowaniu olbrzymich ilości krwi w trakcie ekstremalnego sprintu. Niestety, na typowym zdjęciu RTG u weterynarza, tak wielki narząd często bywa błędnie diagnozowany jako niebezpieczna kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM). Prowadzi to do wdrażania niepotrzebnych, obciążających terapii kardiologicznych u w pełni zdrowych, wysportowanych psów.
Krew, która myli laboratorium
Równie fascynująca, co zwodnicza, jest krew tej grupy psów. Aby dotlenić tak potężne mięśnie, organizm charta utrzymuje naturalnie zawyżony poziom czerwonych krwinek, hemoglobiny oraz kreatyniny (produktu rozpadu tkanki mięśniowej), przy jednoczesnej niskiej liczbie krwinek białych i płytek. Brak wiedzy o tych specyficznych, rasowych interwałach referencyjnych bywa prostą drogą do zdiagnozowania u zdrowego pupila infekcji, niewydolności nerek czy czerwienicy.
Stół operacyjny i mutacja farmakogenetyczna
Największym zagrożeniem jest jednak wizyta na stole operacyjnym. Charty (w tym Greyhoundy, Whippety, Borzoje i Galgo) cierpią na farmakogenetyczną mutację drastycznie ograniczającą wydajność enzymów cytochromu P450 (głównie CYP2B11). W połączeniu z niemal zerową tkanką tłuszczową (w której u zwykłego psa gromadzą się i neutralizują leki), popularne środki anestetyczne takie jak tiobarbiturany czy zbyt duże dawki propofolu krążą w ich krwiobiegu znacznie dłużej. Oznacza to, że znieczulenie charta wymaga wysoce specjalistycznych protokołów (często opartych o Alfaxalon), agresywnego ogrzewania pacjenta podczas snu oraz ogromnej świadomości ze strony zespołu medycznego. Obowiązkiem każdego, świadomego opiekuna charta jest bycie czujnym adwokatem swojego psa w gabinecie weterynaryjnym.
Jeden gen, który zmienia dawkę propofolu
Charty budzą się z narkozy dłużej nie z powodu małej ilości tkanki tłuszczowej, jak się przez lata powtarzało. Powód jest genetyczny. Enzym CYP2B11 rozkłada leki anestetyczne, a u chartów występują jego warianty o obniżonej wydajności.
| Haplotyp | Wpływ na enzym | Gdzie występuje |
|---|---|---|
| H1 | prawidłowa ekspresja | wariant odniesienia |
| H2 | obniżenie o około 40% | greyhoundy wyścigowe, whippety |
| H3 | obniżenie o ponad 70% | u chartów hodowanych na wystawy — 59% |
To nie koniec. Współwystępowanie wariantu POR-H3 obniża maksymalną szybkość metabolizmu propofolu o dalsze 34–37%, a wariantu POR-H4 aż o 65–72% wobec wariantu odniesienia. Efekty się nakładają.
Mechanizm opisano w pracy Pharmacogenomics of poor drug metabolism in Greyhounds: Cytochrome P450 (CYP) 2B11 genetic variation, breed distribution, and functional characterization, a interakcje leków znieczulających w badaniu Canine CYP2B11 metabolizes and is inhibited by anesthetic agents often co-administered in dogs.
Wyniki krwi, które u charta wyglądają jak choroba
Druga pułapka jest w laboratorium. Zdrowy chart ma wyniki, które u innego psa oznaczałyby problem, i bywa z tego powodu leczony bez potrzeby.
- hematokryt 52–68% zamiast 37–55% — u innej rasy sugerowałby odwodnienie albo nadkrwistość,
- podwyższona kreatynina — skutek dużej masy mięśniowej, nie niewydolności nerek,
- całkowite T4 na poziomie około połowy wartości typowej dla innych ras — nie znaczy niedoczynności tarczycy,
- niższa liczba płytek i leukocytów,
- wysoki stosunek masy serca do masy ciała i powiększona lewa komora w badaniu obrazowym.
Dane o tarczycy pochodzą z prac zespołu prof. Guillerma Couto z Ohio State University oraz z analiz laboratoriów referencyjnych. Różnicę między rasami chartów opisało badanie van Geffen i wsp. (2006): whippety mają obniżone całkowite T4 podobnie jak greyhoundy, natomiast ich wolne T4 często pozostaje w granicach normy ogólnej.
Praktyczny wniosek jest jeden. Jadąc na zabieg, powiedz, że pies jest chartem, i poproś o dawkowanie według wytycznych dla sighthoundów — istnieje osobne opracowanie Anesthesia of the sighthound. Wynik badania krwi każ zinterpretować w odniesieniu do norm rasowych, nie ogólnych.